Projekt UE
Historia
Dworu

Budynek dworu w Radziszowie w stylu późnoklasycystycznym został zbudowany na początku XIX w. przez hr. Ludwikę Szeptycką z Dzieduszyckich, właścicielkę dóbr tzw. Klucza Radziszów, tj. miejscowości: Radziszów, Woli Radziszowskiej i południowej części Skawiny. Projekt dworu przypisywany jest krakowskiemu architektowi księdzu Jezuicie Sebastianowi Alojzemu Sierakowskiemu.

Obiekt powstał na planie prostokąta, jako zwarta bryła z dwoma kondygnacjami, nakrytymi czterospadowym dachem. Usytuowano go na terenie posiadłości dworskiej znajdującej się w centrum wsi, w zakolu rzeki Skawinki i w sąsiedztwie kościoła. Wokół nowego dworu urządzony został park krajobrazowy, jak też ogrody kwiatowe, warzywne i sad.

W 1826 r. dwór został zniszczony przez pożar. W II ćwierci XIX w. dobudowano do niego od strony południowej obszerny, dwukondygnacyjny taras. Jego górna część wsparta została na czterech filarach, a całość ozdobiona została balustradami i schodami po obu jego stronach. Taki wygląd budynku uwieczniony został na fotografii z przełomu XIX i XX w. Taras na wysokości I piętra rozebrano na początku XX stulecia, zaś w czasie ostatniego remontu przywrócono jego pierwotny wygląd. Spadkobiercą hr. Szeptyckiej został hr. Wawrzyniec Dzieduszycki, po nim syn hr. Eugeniusz. W 1857 r. dwór odziedziczyła jego córka hr. Helena (od 1859 r. Pawlikowska). W 1877 r. dwór nabyła hr. Karolina Oksza Orzechowska, a w latach 1880-1881 r. mieszkała w nim księżna Róża Godoy de Bassano i de Lesygnano. Kolejnymi właścicielami do roku 1885 byli hrabiostwo Wiktoria i Karol Dembińscy. Po nich majątek odziedziczyli hrabiowie Mieroszewscy. Na przełomie XIX i XX w. dwór przeszedł w ręce adwokatów z Krakowa: dr. Władysława Lisowskiego, a następnie dr. Stefana Kirchmayera. W 1909 r. budynek zakupiony został przez gminę Radziszów z przeznaczeniem na szkołę. Zanim dzieci przeniosły się ze starej, drewnianej szkoły do nowej placówki oświatowej, przeprowadzono w nim generalny remont, łącznie z przebudową układu pomieszczeń. Uroczyste otwarcie szkoły nastąpiło 30 października 1909 r. w obecności Inspektora Szkolnego Seweryna Udzieli, a szkołę poświęcił radziszowski proboszcz ks. Marceli Zauss. Budynek ten służył kilku pokoleniom radziszowian aż do 1997 r.

W czasie I wojny światowej w dworze stacjonowało wojsko austriackie, pozostawiając po sobie duże zniszczenia. Kolejne spowodował wielki pożar z czerwca 1917 r. W okresie międzywojennym, po wykonaniu częściowych remontów budynek ponownie służył jako szkoła. W czasie II wojny światowej dwór zajęli żołnierze niemieccy przyczyniając się do kolejnych zniszczeń. W styczniu 1945 r., w czasie wycofywania się oddziałów niemieckich, na centrum Radziszowa spadły bomby lotnicze, które spowodowały pęknięcia murów dworu. Po przeprowadzeniu drobnych napraw, naukę wznowiono w nim już od 1 lutego 1945 r. Po wojnie budynek przeszedł kilka gruntowych remontów. Od 1997 r. dwór pozostawał niezagospodarowany, niszczał i ulegał postępującej degradacji, choć wpisany jest do rejestru zabytków. Od tej pory pojawiały się różne inicjatywy mieszkańców Radziszowa, by przypisać mu nowe funkcje i pozyskać fundusze na jego remont. Powstałe w 2002 r. Stowarzyszenie „Nasz Radziszów” podjęło starania o jego rewaloryzację i przywrócenie mu dawnej świetności, by znów służył mieszkańcom Radziszowa i Gminy. Przy współpracy Stowarzyszenia z Burmistrzem Adamem Najderem, opracowano nową koncepcję zagospodarowania obiektu i dostosowania go do pełnienia nowych funkcji. W celu zabezpieczenia dworu przed całkowitym zdewastowaniem i zniszczeniem, w latach 2006-2007 wykonano I etap remontu, w tym dachu, który sfinansowany był przez Gminę i częściowy wkład finansowy Radziszowskiej społeczności, tj. funduszy pozyskanych podczas festynów organizowanych przez Stowarzyszenie „Nasz Radziszów”. Radziszowianie angażowali się w pomoc, biorąc udział w licytacjach, jak też kupując cegiełki na rzecz odbudowy dworu.

Kolejne lata, to wspólne działania Stowarzyszenia „Nasz Radziszów” i Urzędu Miasta i Gminy w Skawinie, zmierzające do uzyskania zewnętrznego wsparcia dla dalszego remontu dworu. Działania te zakończyły się sukcesem. W 2011 r. podpisano umowę pomiędzy Gminą Skawina a Województwem Małopolskim, na dofinansowanie projektu pn. „Remont adaptacyjny Dworu Dzieduszyckich w Radziszowie”. W wyniku tej umowy, w latach 2011-2013, przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, wykonano kompleksowy remont budynku Dworu Dzieduszyckich wraz z otoczeniem, jak też przystosowano go do pełnienia nowych funkcji kulturalnych, społecznych i turystycznych.

Historia Radziszowa
Lokalne stowarzyszenia

Portal współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013